Björk, Catherine Deneuve, David Morse, Peter Stormare
GENRE
Drama, Drama
CV·FILM KIJKADVIES
12
Volwassen thematiek Enkele geweldscènes
BEKEKEN
1879 keer
LEZERSWAARDERING
7.6
(11 stemmen)
(7.6) [11 stemmen]
Dancer in the Dark
"Dit is niet het laatste lied"
Door Ronald Westerbeek, geplaatst op 26-02-2007
In de musicalfilm Dancer in the Dark weigert Selma te geloven dat de gebrokenheid in de wereld het laatste woord heeft. Ze put troost uit haar toekomstvisioen van een volmaakte wereld. Als ze onschuldig ter dood wordt veroordeeld, geeft ze haar leven voor haar zoontje, opdat hij zal zien. Een aangrijpende film, waarin het Evangelie van Pasen doorklinkt.
Hoe reëel is het om in een gebroken wereld te hopen op een nieuwe aarde, waarin geen ziekte, eenzaamheid of onrecht meer zal zijn? In het boekenweekgeschenk van het jaar waarin deze film verscheen (2000), rekende Salman Rushdie cynisch af met een dergelijke toekomstverwachting. ,,De vervolmaking van de mens is een slechte grap van God”, liet hij een van zijn romanpersonages zeggen. Rushdie’s boodschap: verwacht geen betere wereld en zeker geen hemel op aarde. Maar in de film Dancer in the Dark weigert Selma te geloven dat de gebrokenheid in de wereld het laatste woord heeft. Ondanks de ellende in haar eigen leven, en het onrecht dat haar overkomt, blijft ze troost putten uit haar toekomstvisioen van een vervolmaakte en rechtvaardige wereld. Die hoop geeft haar de kracht om haar leven te geven voor het behoud van een ander.
Erfelijke blindheid
Selma Jezkova (Björk) is een Tsjechische immigrante in het Amerika van de vroege jaren zestig. Met haar tienjarige zoontje Gene woont ze in een schamele stacaravan op het erf van Bill, de lokale politieagent, en zijn vrouw Linda. Overdag doet Selma geestdodend werk in een staalfabriek en ’s avonds verdient ze ook nog eens bij met thuiswerk. Het werk gaat haar steeds moeilijker af, omdat ze slechtziend is. Door een erfelijke ziekte wordt ze langzaam blind. Haar zoontje Gene heeft dezelfde ziekte en daarom is Selma naar Amerika gekomen. In Amerika zijn artsen die de aandoening kunnen verhelpen. Ze werkt keihard om genoeg geld te hebben gespaard voor de operatie, voordat ze zelf blind zal zijn.
Het is een pover bestaan, dat er niet beter op wordt. Toch is Selma niet verbitterd. Ze blijft vriendelijk voor de mensen om haar heen en ze behoudt haar bijna kinderlijke glimlach. De kracht en inspiratie daarvoor put ze uit haar geloof in een betere wereld. Ze houdt enorm van musicals, waarin de tragiek van het leven plotseling kan veranderen in een heerlijk dansfeest. Ze vertelt een vriend over de musicals waar ze als kind in Tsjechië naartoe ging. En hoe ze dan nooit het slotlied afwachtte, maar steevast de zaal uitging tijdens het voorlaatste lied, omdat ze niet wilde geloven dat het daarna ophield en de grauwe werkelijkheid het laatste woord zou hebben.
Samen met haar vriendin Kathy (Catherine Deneuve) repeteert ze ’s avonds voor een amateuruitvoering van The Sound of Music, al moet ze angstvallig verborgen houden dat ze de rand van het podium amper meer kan zien. Haar afmattende werk houdt ze vol door te dagdromen en zich de wereld voor te stellen als een musical, waarin alles goed zal zijn. Terwijl ze een zware staalpersmachine moet bedienen, vervormt het industriële geraas zich in haar hoofd langzaam tot een ritme, de kleuren worden intenser en de grauwe fabriekshal verandert voor een paar minuten in een gelukkige wereld, waar in de stijl van de klassieke musicals uitgelaten wordt gedanst. Het is alsof de nieuwe aarde soms al zichtbaar of hoorbaar is voor wie erin gelooft. Selma ziet niet veel meer, maar in het ratelen van een trein, het krassen van een tekenpotlood op papier of in de verre klanken van een kerkkoor, hoort ze het ritme en de melodie van een andere werkelijkheid.
Doodstraf
Het verhaal neemt een dramatische wending als Selma betrokken raakt bij de zelfmoord van haar buurman Bill, die geen andere uitweg meer ziet uit de enorme schulden die hij heeft opgebouwd. Verscheurd en vertwijfeld wankelt Selma het huis uit en zoekt troost in een musical-achtige dagdroom over vergeving en verzoening. In die droom wordt Bill weer tot leven gewekt en mag hij zich bevrijd weten van zijn schuldenlast.
Dan gaat Selma met haar spaargeld naar de oogarts, die Gene zal kunnen genezen. Als de arts vraagt hoe haar zoon heet, geeft ze hem een nieuwe naam, Novi. Ze zegt: ,,Op een dag zal hij komen en zeggen dat zijn naam Novi is. Dan zal u weten dat er voor hem is betaald.”
Ze betaalt voor hem met haar eigen leven. Want Selma wordt gearresteerd wegens de moord op Bill en onschuldig ter dood veroordeeld. Haar vrienden Kathy en Jeff stellen alles in het werk om haar leven te redden. Ze vinden een betere advocaat, die haar zou kunnen vrijpleiten. Maar deze advocaat zou haar wel haar spaargeld kosten. Dan staat Selma voor de keus: haar eigen leven redden, of de operatie van Gene bekostigen. Ze kiest voor haar zoontje.
Toekomstvisioen
Het is een aangrijpend relaas. Herkenbaar voor wie het Evangelie kent: iemand die met zijn leven betaalt voor een ander, en hem een nieuwe naam geeft. Iemand die onschuldig moet sterven, opdat een ander kan zien.
Het laatste gedeelte van de film is buitengewoon confronterend. Selma bezwijkt bijna onder haar angst, als de bewakers haar naar de executieruimte begeleiden. Een bewaker die met haar te doen heeft, ondersteunt haar. Omdat ze niet kan staan, wordt ze vastgemaakt aan een houten plank, waarna de strop om haar nek wordt geschoven. Haar vrienden kijken op afstand toe, net als de discipelen toekeken bij de kruisiging. In haar laatste dagdroom, haar laatste vlucht uit de realiteit, hervindt Selma haar moed en zingt ze dat dit niet het slotlied is, ‘het is niet afgelopen, dit is niet het laatste lied’. Ze weet dat ze gaat sterven, maar ze ziet het als alleen maar het voorlaatste lied in een nog groter en mooier verhaal, dat geen eind zal hebben. De gebroken en onrechtvaardige wereld om ons heen, heeft niet het laatste woord. Als christenen mogen we uitzien naar een betere wereld, omdat Jezus voor ons betaalde met zijn leven en ons een nieuwe naam gaf. Het leven kan afmattend zijn, maar we mogen ons troosten met het toekomstvisioen van een nieuwe aarde.
Deze recensie werd eerder gepubliceerd in CV•Koers.
Ronald Westerbeek is hoofdredacteur van CVKoers.
(7.6) [11 stemmen]
REAGEREN
Reageer op deze recensie of plaats je eigen recensie van deze film! (alleen voor geregistreerde bezoekers)
Ben je nog niet geregistreerd? Meld je dan hier aan (gratis). Je ontvangt dan gelijk de
e-nieuwsbrief van BlikOpOneindig, zodat je op de hoogte blijft van nieuwe filmrecensies en artikelen op de site. Ben je al wel
geregistreerd bezoeker, maar heb je nog niet ingelogd? Dan kun je dat hier alsnog doen:
Reactie door Jolanda Bot op 29-12-2007 om 22:51:03
Indrukwekkende film.
Selma staat er aardig alleen voor in het leven. Als ze dan ook nog blind gaat worden, slaat ze zich er geweldig door heen.
Triest dat anderen misbruik maken van haar blindheid.
Je moet wel van musical houden, want er wordt aardig wat gezongen in deze film
