|
|
|
|
(8.3) [4 stemmen] 
|
|
|
|
Shutter Island
|
Schuld en boete, meer dan ooit
|
|
Door Michiel van Hout, geplaatst op 10-07-2010
|
|
|
In 1956 besloot een misdienaar van de Sint-Patrickskerk in de New Yorkse wijk Klein Italië naar het seminarie te gaan. Maar niet veel later neemt het leven van deze Martin Scorsese een andere wending. Hij zegt het voornemen celibatair te leven vaarwel en gaat film studeren aan de universiteit van New York. Niet alleen de misdaad, ook de overvloed aan katholieke symbolen die Klein Italië kenmerken, vormen de achtergrond van veel van zijn films. In Shutter Island staan schuld en boete opnieuw centraal, zelfs in hogere mate dan in zijn recente werk.
|
|
In 1956 besloot een misdienaar van de Sint-Patrickskerk in de New Yorkse wijk Klein Italië naar het seminarie te gaan. Maar niet veel later neemt het leven van deze Martin Scorsese een andere wending. Hij gaat film studeren aan de universiteit van New York en zegt het voornemen celibatair te leven vaarwel. Een halve eeuw en vier stukgelopen huwelijken later noemt Scorsese zich “een mislukte katholiek, maar nog steeds ongeneeslijk Rooms”. Zijn worsteling met het geloof uit zijn jeugd heeft diepe sporen achtergelaten in zijn oeuvre. Niet alleen de misdaad, ook de overvloed aan katholieke symbolen die Klein Italië kenmerken, vormen de achtergrond van veel van zijn films. Schuld en boete zijn thema's die in steeds andere genres terugkeren. Het onderzoeken van het geweten is zo onlosmakelijk met Scorseses belevingswereld verbonden dat hij het zelfs op Jezus heeft geprojecteerd in zijn omstreden The Last Temptation of Christ. Bij zijn Jezus gaat aan de uiteindelijke acceptatie van zijn messiaanse opdracht een lange worsteling met roeping en geweten vooraf, die meer zegt over Scorsese zelf dan over Christus. Ondanks zijn soms twijfelachtige theologische en morele implicaties en zijn vaak heftige beelden is Scorsese een bekwame en boeiende filmer.
In Shutter Island staan schuld en boete opnieuw centraal, zelfs in hogere mate dan in zijn recente werk. In deze boekverfilming staat, net als in andere romans van Dennis Lehane, zoals Mystic River en Gone Baby Gone het geweten centraal. Scorsese laat ermee zien hoe schuldgevoelens die men probeert te verdringen in plaats van onder ogen durft te zien, in een ergere vorm versterkt terug kunnen slaan. Teddy Daniels is een ex-marinier die aanwezig was bij de bevrijding van het concentratiekamp Dachau, waarvan verontrustende angstdromen hem blijven achtervolgen. In zijn nieuwe functie van politie-onderzoeker vermoedt hij nazi-experimenten in de psychiatrische gevangenis Shutter Island en gaat op onderzoek uit. Aldaar wordt hij geconfronteerd met zijn eigen angsten en trauma's. Maar Daniels blijkt naast antinazisme nog andere, persoonlijkere motivaties te hebben voor het uitkammen van het instituut, waarvan het personeel het op het eerste oog goed met de patiënten voor lijkt te hebben. Op knappe wijze zuigt Scorsese je mee in een wervelstorm van complottheorie, maatschappijkritiek en geestelijke (in)stabiliteit, waarbij je als kijker niet onverschillig kunt blijven. Hoofdrolspeler Leonardo DiCaprio, die steeds beter gaat acteren, is zo overtuigend dat je als kijker dezelfde confrontaties ondergaat als zijn personage Teddy Daniels.
Over de exacte toedracht van die gewetensconfrontaties kan ik beter zwijgen, om niet te veel weg te geven van het geniaal opgebouwde verhaal. Laat ik het houden bij de aanbeveling (voor wie tegen de spanning bestand is), dat dit meesterwerk een nieuw hoogtepunt is in de traditie van de filmische catharsis. Het was lang geleden dat ik zo'n beklemmende en tegelijkertijd bevrijdende thriller zag. Verhaal, acteerwerk, vormgeving, atmosfeer, cameravoering, alles draagt bij aan een krachtige inwerking op de bezwaarde ziel. Het is een raadsel waarom Scorsese dit jaar volledig is genegeerd bij de oscarnominaties. Hij voert nooit heiligen op en heeft nog veel om mee in het reine te komen, maar maakt zijn reputatie opnieuw waar, dat hij ernaar streeft de ‘heilige van de cinema' te zijn.
Eerder verschenen in Katholiek Nieuwsblad 4-3-2010
|
|
|
|
(8.3) [4 stemmen]
|
|
|
|
REAGEREN
Reageer op deze recensie of plaats je eigen recensie van deze film!
(alleen voor geregistreerde bezoekers)
Ben je nog niet geregistreerd? Meld je dan hier aan (gratis). Je ontvangt dan gelijk de
e-nieuwsbrief van BlikOpOneindig, zodat je op de hoogte blijft van nieuwe filmrecensies en artikelen op de site. Ben je al wel
geregistreerd bezoeker, maar heb je nog niet ingelogd? Dan kun je dat hier alsnog doen:
|
|
|
|
|
REACTIES
|
|
|
Reactie door Matthijs de Jong op 12-03-2010 om 10:05:09
|
|
Gerbert, je had het wel correct, hoor. De film kwam in de USA ook in februari van dit jaar uit en kon dus niet meedoen voor de Oscaruitreiking.
|
|
|
Reactie door Gerbert Floor op 11-03-2010 om 17:06:21
|
Een ontzettend indrukwekkende film, had geen idee dat deze ook voor de oscars was ingezonden, dacht dat het te laat was. Voor mij spookte de film nog een week na.
Deze film is er zeker een om te gaan zien en een die onthouden gaat worden.
|
|
|
