12
Racisme / discriminatie Enkele geweldscènes Schokkende beelden
BEKEKEN
2776 keer
LEZERSWAARDERING
8.1
(44 stemmen)
(8.1) [44 stemmen]
Hotel Rwanda
Het kwaad in de ogen zien
Door Rick de Gier, geplaatst op 15-05-2007
De film Hotel Rwanda speelt zich af tijdens een van de gruwelijkste en meest genegeerde oorlogen uit de recente geschiedenis. Maar de makers hebben er bewust geen bloederige horrorfilm of ingewikkeld politiek pamflet van gemaakt, zodat een zo breed mogelijk publiek alsnog kan worden geconfronteerd met de beschamende feiten.
Een hele oorlog kan onmogelijk in één film worden gevat. Over de Tweede Wereldoorlog zijn in de loop der jaren honderden films verschenen, maar steeds weer duiken er facetten op die niet eerder werden belicht. Met Hotel Rwanda, de eerste bioscoopfilm over de Rwandese burgeroorlog van 1994, vermijdt regisseur en scenarist Terry George gelukkig de valkuil om te veel te willen vertellen. Hij beperkt zich tot het waargebeurde verhaal van Paul Rusesabagina (Don Cheadle), de keurige manager van het meest luxe hotel in de Rwandese hoofdstad Kigali. Paul is een kei in zijn vak. Hij weet precies wat zijn welgestelde gasten nodig hebben en begrijpt dat een gratis doos sigaren of fles whisky op z’n tijd wonderen kan verrichten. Hij beschouwt zichzelf als een verwesterde Afrikaan en probeert zich als hotelmanager niet te bemoeien met politieke zaken of rassenkwesties. Voor hem is het ook geen issue dat hij en zijn vrouw Tatiana (Sophie Okonedo) verschillende etnische achtergronden hebben: hij is Hutu en zij Tutsi.
Het hotel vormt een luxe oase in de stad, waarin de hectiek van de buitenwereld niet zo doordringt. Paul hoort de opruiende radioberichten en de geruchten van een naderende opstand wel, maar gaat zo op in zijn werk dat hij de dreiging amper serieus neemt. Tot op een nacht opeens zijn Tutsi-buren worden opgepakt door een groep Hutu’s. Schijnbaar van de ene op de andere dag barst er een massale opstand uit en beginnen de Hutu’s – die zo’n tachtig procent van de Rwandese bevolking vormen – de Tutsi-minderheid systematisch af te slachten. Aanvankelijk probeert Paul zijn professionaliteit te bewaren en denkt hij alleen aan zijn gezin en zijn baan, maar al snel staan er hele groepen vluchtelingen voor de deuren van het licht bewaakte hotel. Met enige tegenzin besluit Paul Rusesabagina hun onderdak te verschaffen.
Schindler
Het verhaal van Hotel Rwanda heeft veel gemeen met dat van Schindler’s List van Steven Spielberg. Ook Oskar Schindler is een gewone man die aanvankelijk met weinig overtuiging optreedt als beschermer, om uiteindelijk alles in de strijd te gooien om honderden levens te redden (Paul Rusesabagina redde er uiteindelijk meer dan 1200). In beide films vormt de oorlog niet het hoofdthema, maar eerder de achtergrond voor een ontroerend menselijk verhaal. Spielberg had echter het ‘voordeel’ dat de setting van zijn verhaal overbekend was. Voor Hotel Rwanda geldt dat natuurlijk niet – de gemiddelde westerling weet zo goed als niets over de Rwandese burgeroorlog. In de film moet dus eerst het een en ander worden uitgelegd. Dat doen de makers effectief. Op de onwetendheid van de kijker wordt ingespeeld via de westerse journalisten en VN-soldaten die in het verhaal naar Rwanda komen. Die stellen geloofwaardige vragen, zodat we iets te horen krijgen over de koloniale geschiedenis, over de onlogische grenzen die werden getrokken en de Belgen die haat zaaiden door de Tutsi-minderheid te laten heersen over de Hutu’s. Tegelijk wordt de onwetendheid en desinteresse van de opgevoerde westerlingen – en daarmee die van ons als kijkers – fel bekritiseerd. Een verbitterde VN-kolonel (een mooie bijrol van Nick Nolte) vat het schrijnend samen als hij gegeneerd aan Paul komt vertellen dat hij opdracht heeft gekregen om zich met alle blanken uit het land terug te trekken: ,,Jullie betekenen niks in het Westen. Je bent niet eens een nikker, Paul, je bent een Afrikaan.’’
Toegankelijk Hotel Rwanda kreeg tot nu toe veel positieve reacties (waaronder drie Oscarnominaties), maar de keuze van de makers om weinig echte oorlogstaferelen te tonen, schoot sommige critici in het verkeerde keelgat. Omdat de ergste gruwelijkheden buiten beeld blijven, zou de film een te romantisch beeld schetsen, op maat gesneden voor het Hollywoodpubliek, en geen recht doen aan de slachtoffers. Daar is iets voor te zeggen – als oorlogsdocument schiet de film inderdaad tekort. En het zou niet de eerste keer zijn dat de waarheid in een grootschalige productie werd ‘aangepast’ om meer betalend publiek naar de bioscoop te trekken.
Toch is de kritiek niet terecht. Ten eerste is Hotel Rwanda, ondanks de aanwezigheid van Amerikaanse sterren, geen Hollywoodfilm – de financiering kwam voornamelijk uit Zuid-Afrika. Het toegankelijke karakter van de film komt dan ook niet voort uit commerciële motieven, benadrukken de makers in interviews, maar was een bewuste strategische keuze. Toen regisseur Terry George (een Ier die de scenario’s schreef van politieke drama’s als In The Name Of The Father en Some Mother’s Son) op het verhaal van Paul Rusesabagina stuitte, riep dat zoveel bij hem op – ontroering, maar ook woede en gêne om de rol van het Westen – dat hij alles op alles wilde zetten om zoveel mogelijk westerlingen met de geschiedenis te confronteren. Om die reden klopte hij aanvankelijk wel aan bij de grote Hollywoodstudio’s. Een enkeling toonde interesse, mits een grote ster als Denzel Washington of zelfs lolbroek Will Smith voor de hoofdrol zou worden gestrikt, maar ten slotte zag men toch te weinig potentie in zo’n somber verhaal met alleen maar negers in de hoofdrollen.
Gelukkig maar, want daardoor kon George de hoofdrol schenken aan zijn eerste keuze Don Cheadle (Ocean’s Eleven, Traffic). De acteur zet de metamorfose van Rusesabagina uiterst subtiel en geloofwaardig neer. Hij blijft voortdurend beheerst, maar langzaam sluipt er steeds meer emotie in zijn optreden. Doordat we de onverklaarbare verschrikkingen door de ogen zien van een gewone man om wie we gaan geven, komt de waarheid hard aan. En daarmee zijn de makers in hun opzet geslaagd: door hun ontzetting te verpakken in een spannende, ontroerende film voor een breed publiek, wordt de wereld tien jaar na dato alsnog geconfronteerd met gebeurtenissen die destijds massaal opzij werden geschoven.
Rick de Gier is filmrecensent voor CV-Koers en de VPRO Gids.
Deze recensie werd eerder gepubliceerd in CV•Koers (april 2005).
(8.1) [44 stemmen]
REAGEREN
Reageer op deze recensie of plaats je eigen recensie van deze film! (alleen voor geregistreerde bezoekers)
Ben je nog niet geregistreerd? Meld je dan hier aan (gratis). Je ontvangt dan gelijk de
e-nieuwsbrief van BlikOpOneindig, zodat je op de hoogte blijft van nieuwe filmrecensies en artikelen op de site. Ben je al wel
geregistreerd bezoeker, maar heb je nog niet ingelogd? Dan kun je dat hier alsnog doen:
