Nicole Kidman, Harriet Andersson, Lauren Bacall, Paul Bettany, James Caan, Ben Gazzara, Thom Hoffman, John Hurt
GENRE
Drama
CV·FILM KIJKADVIES
16
Seks / erotiek Enkele geweldscènes Grof taalgebruik Volwassen thematiek
BEKEKEN
3922 keer
LEZERSWAARDERING
8.6
(13 stemmen)
(8.6) [13 stemmen]
Dogville
Dogma zonder genade
Door Johan Ebbers, geplaatst op 28-06-2008
Von Trier staat bekend om films die diep in de menselijke ziel snijden. Ze worden bejubeld en verguisd, maar zelden tegelijkertijd. In Dogville tast hij de grenzen af van zonde en genade onder mensen als u en ik. De film laat zich dan ook bespreken als een catechismus.
Vraag 1: In welke delen bestaat deze film?
Antwoord: in drie. In het eerste deel komt de hoofdpersoon (Nicole Kidman) aan in het dorpje Dogville, op de vlucht voor de maffia. Nadat ze haar goede intenties heeft laten blijken, besluiten de dorpelingen dat ze bij hen mag onderduiken en is iedereen tevreden.
In het tweede deel komt het dorpje steeds meer onder druk te staan om haar uit te leveren. Daarom moet de charmante vluchtelinge tegemoet komen aan steeds meer wensen van de dorpsbewoners. Uiteindelijk loopt ze met een ketting om haar hals, moet ze overdag alle zware en vieze karweitjes doen en wordt ze ’s nachts gebruikt door de mannen.
In het derde en laatste deel volgt de afrekening, waarin de hoofdpersoon besluit om de dorpsbewoners niets te vergeven.
Vraag 2: Waarom is de film geheel in een studio geschoten, met een dorpje dat bestaat uit ‘huizen’ die slechts bestaan uit een paar meubels, met krijtstrepen op de grond die de muren aan moeten geven? En waarom die bijna voortdurend aanwezige voice-over die alles uitentreuren interpreteert?
Eerste antwoord: om de sfeer van een negentiende-eeuws toneelstuk à la Tsjechov neer te zetten. De idealistische zogenaamde filosoof-schrijver, die ook in Dogville woont, had ook zo’n psychologisch drama kunnen schrijven. Behalve de bruutheden dan.
Tweede antwoord: Door de muren weg te laten, benadrukt Von Trier dat de inwoners van het dorp samen verantwoordelijk zijn voor wat er met de vluchtelinge gebeurt. Een fysieke scheiding of afstand tussen de personen zou kunnen camoufleren dat zij (en wij) als samenleving bij elkaar horen.
Vraag 3: Waarom duurt de film meer dan 2 en een half uur?
Antwoord: om minutieus weer te geven hoe elke inwoner geleidelijk aan van een gastvrije en vriendelijke burger verandert in iemand die het bestaan van de vluchtelinge tot een concentratiekamp maakt. En ook om duidelijk te maken dat ieder daar zijn of haar heel begrijpelijke redenen voor heeft: jaloezie, angst, seksuele begeerte, frustratie, eigendunk, machtswellust, luiheid. Uiteindelijk blijkt ook de idealistische would-be schrijver meer geïnteresseerd in zijn zelfbeeld als nobele idealist dan in het lot van het slachtoffer.
Vraag 4: Wat is de overeenkomst van deze film met het bijbelse mensbeeld?
Antwoord: dat de mens geneigd is tot alle kwaad en het loon voor de zonde de dood is.
Vraag 5: Is Lars von Trier gereformeerd?
Antwoord: Hij geeft een eerlijke kijk op de mens. Hij laat drie dingen scherp staan. Ten eerste dat het kwaad onontkoombaar is: we zullen er allemaal voor vallen, als de omstandigheden ernaar zijn. Ten tweede dat we daar voor 100 % verantwoordelijk voor blijven. Ten derde dat de roep om een straf voor het onrecht niet te snel toegedekt moet worden. Psalm 137: 9 zegt: “Gelukkig hij die uw kinderen zal grijpen en tegen de rots verpletteren”. Nooit heb ik me zo goed in kunnen leven in deze woorden dan na deze film gezien te hebben. Tegelijk maakt Dogville duidelijk dat met alleen het uitoefenen van straf en vergelding er geen werkelijke oplossing geboden wordt. Zoals ook de bijbel niet ophoudt na Psalm 137.
Vraag 6: Wat is het grote verschil met de bijbel?
Antwoord: dat in Dogville de genade afgewezen wordt. Ieder blijft volledig verantwoordelijk voor zijn daden en dus de dood schuldig.
Vraag 7: Zijn christenen dan niet rijk te noemen dat de straf is voldaan door het bloed van Christus?
Antwoord: Zulke woorden kunnen tot een vermoeiend cliché worden als christenen niet ook heel goed luisteren naar iemand als Von Trier die ook op hen een dringend appèl doet in deze film.
Vraag 8: Welk appèl?
Antwoord: Aan het slot is van Dogville alleen de waakhond, Mozes, nog in leven. De camera komt steeds dichter bij hem en hij slaat aan. Hij blaft in de camera, naar ons. En hij blijft blaffen. Dat is het laatste shot. Tijdens de aftiteling krijgen we vervolgens een oneindige reeks foto’s te zien krijgen van mensen die in de westerse maatschappij de outcast zijn, de gebrokenen, de misbruikten, de verachten. En dat onder het horen van het quasi-vrolijke ‘Young Americans’ van David Bowie.
Dogville, dat zijn wij.
[Eerder verschenen in Impact Magazine]
(8.6) [13 stemmen]
REAGEREN
Reageer op deze recensie of plaats je eigen recensie van deze film! (alleen voor geregistreerde bezoekers)
Ben je nog niet geregistreerd? Meld je dan hier aan (gratis). Je ontvangt dan gelijk de
e-nieuwsbrief van BlikOpOneindig, zodat je op de hoogte blijft van nieuwe filmrecensies en artikelen op de site. Ben je al wel
geregistreerd bezoeker, maar heb je nog niet ingelogd? Dan kun je dat hier alsnog doen:
Reactie door Jan Sonneveld op 21-01-2010 om 12:18:51
Wat een schitterende film. Ongelofelijk dat je, met de kale set dressing, toch zo meegesleept kan worden in het verhaal. De wisselwerking tussen de geduldige en (genadevolle?) Grace en haar vader vond ik bijzonder.
Over de aftiteling ('Young Americans'): prachtig. De meeste van de foto's zijn gemaakt door de Deen Jacob Holdt, die juist een bescheiden en menselijk beeld van de VS laat zien. De hele fotoserie was laatst te zien in de Kunsthal Rotterdam. Vond het indrukwekkend.
Reactie door Joost van der Valk op 05-06-2008 om 14:36:59
Geweldige film, goede recensie.
Wat ik miste in de recensie was de nadruk op de hoofdpersoon, Grace(!). Die naam heeft ze niet voor niets. Het is ook vast niet voor niets dat het haar vader is die de mensen uit het dorp straft. De bijbel eindigt inderdaad niet met Psalm 137, maar de wereld wel met het laatste oordeel.
Het einde met Young Americans, dat sloeg helemaal nergens op. Daar gaat de film over van universele thema's als zonde en genade naar ordinar 'America bashing'.
Reactie door F J op 03-06-2008 om 22:40:21
helemaal geen leuke film, helaas wel een must-see. goede recensie
