|
Een jongen heeft op een avond zijn vader vermoord. Althans dat is de beschuldiging. De rechtbank heeft de getuigen verhoord en de advocaten hebben hun pleidooi gehouden. De zaak lijkt duidelijk. De overbuurvrouw heeft het zien gebeuren en een oude man in het trapportaal heeft de jongen zien wegrennen. Het mes van de jongen stak in het lichaam van de vader. De film begint op het moment dat de rechter aan de jury leden vraagt zich terug te trekken om tot een eensluidend oordeel te komen. Iedereen is er van overtuigd dat de jongen de dader is. Maar één jurylid, nummer 8, twijfelt nog en vraagt om een stemming. Er ontwikkelt zich een tumultueus debat waarbij het eindresultaat is dat de jury tot een gewaagd oordeel komt.
Dit is werkelijk een ijzersterke film. Ook nadat je hem verschillende keren bekeken hebt kun je er nog altijd van genieten. Hij is weer te zien in de zwart/wit-versie uit 1957. Wat maakt deze film zo bijzonder ?
- De film begint met de jury beraadslaging, en eindigt op het moment dat de jury tot een conclusie komt. Dat is alles. Van het verhaal over de moord en van de rechtszaak zelf zie je niets. Het decor is uiterst sober. Een snikheet zaaltje met een tafel, stoelen, een kapotte ventilator en een waterkraan. Toch is de spanning om te snijden.
- Bijzonder is ook dat in de film geen vrouw voorkomt. De juryleden zijn allen mannen. De mannen zijn allemaal ongeveer gelijk gekleed. Een pak en een wit overhemd. De namen van de mannen worden niet genoemd. Alle juryleden hebben een nummer. Je weet niets van deze mensen, alleen vertellen sommigen iets over hun beroep en hun achtergrond.
- Het gaat uitsluitend om het debat. Om de kracht van argumenten om het overtuigen van de ander. Het debat toont zowat alle klassieke vormen van drogredenen, van ad hominem argumenten tot cirkelredeneringen. De argumentatie is soms ook verweven met allerlei emoties: vooroordelen tegen mensen uit een andere cultuur, zowel binnen de jury als naar de vermeende dader, generatie conflicten, ongeïnteresseerdheid omdat iemand het warm heeft en naar een honkbalwedstrijd wil, intimidatie en grofheid maar ook oprechtheid en liefde voor anderen en voor de democratie, problemen met eigen kinderen enz.
Wat de film heel duidelijk probeert over te brengen is dat je niet moet afgaan op wat je ziet of wat anderen zeggen. Getuige nummer 8 dwingt als het ware de anderen om zélf na te denken, hun bevindingen te toetsen op waarheidsgehalte, ze te zuiveren van onduidelijkheid, emotie, achtergronden, bijgedachten en onzorgvuldigheid om tenslotte tot een goed beargumenteerd oordeel te komen. Het groepsproces waarbij men gedwongen wordt tot een unaniem oordeel te komen maakt het geheel extra spannend en elimineert alle vrijblijvendheid. Geloof en religie spelen in de film niet expliciet een rol, maar het morele gehalte en de emotie is wel van zodanig hoog niveau dat je er als christen echt van kunt genieten.
[eerder geplaatst op www.jaapnoordzij.nl]
|
