16
Grof taalgebruik Enkele geweldscènes Seks / erotiek
BEKEKEN
4397 keer
LEZERSWAARDERING
7.4
(17 stemmen)
(7.4) [17 stemmen]
Babel
Schuld en lijden in een moderne spraakverwarring
Door Bart Cusveller, geplaatst op 04-05-2010
Babel is wat je kunt noemen een ‘mozaiekfilm’: personages en gebeurtenissen op verschillende plaatsen en momenten staan losjes met elkaar in verband (of helemaal niet), zodat het verhaal helemaal zichzelf moet vertellen. Een film waar je dus op een speciale manier naar moet kijken voordat hij je wat zegt. Schitterende plaatjes, dan een hoop vervreemding en, als je de film hebt uitgekeken, enkele emotionele mokerslagen.
In een bergdorpje in het Marokkaanse binnenland oefenen twee jongens met hun vaders jachtgeweer (een kado van een toerist uit Japan). Per ongeluk raken ze een Amerikaanse toeriste die met haar man er op uit is, om een weg te vinden uit hun onderlinge verwijdering. De oppas van hun kinderen in de V.S. wil graag naar de bruiloft van haar zoon in Mexico maar kan hen nergens onderbrengen. En aan de andere kant van de wereld is de tienerdochter van de Japanse jager erg stevig aan het puberen.
Vanaf het moment dat de jongens hun ongelukkige schot lossen gaat er van alles mis. Ze snappen dat de Marokkaanse politie op zoek gaat naar de daders en verzwijgen het ongeluk. De Amerikaanse toeristen (Brad Pitt en Kate Blanchett zonder opsmuk) kunnen geen medische hulp krijgen en strandden in een gehucht. De Mexicaanse oppas besluit de kinderen van het Amerikaanse echtpaar mee te nemen naar het feest, maar de neef die hen terugbrengt rijdt door een afzetting van de grensbewaking. Ze vlucht met kinderen en al de snikhete woestijn in. Het Japanse meisje blijkt haar moeder verloren te hebben en raakt van lieverlee zelf ook steeds meer verloren.
Wie een chronologisch en causaal verteld verhaal verwacht, komt op het verkeerde been te staan. Je moet de film bekijken met geduld en ontvankelijkheid voor wat niet uitgelegd maar getoond wordt. De titel van de film, Babel, zou wel eens een aanduiding van de rode draad kunnen zijn. Ook die wordt nergens uitgelegd, maar voor wie zijn Oude Testament kent is het duidelijk: mensen leven in een staat van verwarring omdat hen allerlei dingen overkomen waar ze zelf nit de hand in hebben gehad. De mensen in Babel zijn nauwelijks auteur van hun eigen bestaan. Hen overkomt onheil dat ze niet zelf veroorzaken en dat eigenlijk ook niet eens echt door anderen wordt veroorzaakt. Het valt hen toe.
Als dat zo is, dan kun je de film zien als vier gelijkenissen over hoe mensen omgaan met het onheil dat hen overkomt. De personages in Babel zitten wat dat betreft heel verschillend in elkaar. Ze tonen vier verschillende manieren van omgaan met ongeluk dat ons wordt aangedaan: het ene Marokkaanse broertje is zelfzuchtig, het Amerikaanse echtpaar tobt met onderlinge verwijten, de Mexicaanse oppas is te goeiig, het Japanse meisje is haar gevoel voor verhoudingen en richting kwijt. En dat tekent hun reactie op de gebeurtenissen. Aanvankelijk maken ze het met hun oude gedrag zelf alleen maar erger. Hun situaties worden steeds stuurlozer.
Babel heeft een overeenkomst met andere mozaiekfilms zoals Traffic, Solaris en Magnolia. Niet alleen in de vorm maar ook in een moment van catharsis of ommekeer. Want op een gegeven ogenblik blijken de hoofdpersonen bij te moeten draaien. En daar komen een paar emotionele mokerslagen bij te pas: wie zelfzuchtig is moet zich leren opofferen, wie verwijten heeft moet zich verzoenen, wie te goeiig is moet opmerkzamer en zorgvuldiger worden, wie stuurloos en grenzeloos is moet zich durven toevertrouwen. Oef... wat een lessen. Niet alleen voor mensen die leven als iemand die geen hoop heeft en alleen in toeval geloven. Maar ook als je in Gods voorzienigheid gelooft. Welke moraal de filmmakers (waaronder de Mexicaanse regisseur Iñárritu, van 21 Grams) nu uiteindelijk in de film hebben willen stoppen moet je zelf maar bepalen. In ieder geval is de noodzaak van ommekeer opmerkelijk raak.
Cultuur is in voor filmmakers. De beelden van de verschillende locaties zijn prachtig geschoten. Maar nog prachtiger geschoten zijn de plaatjes van het menselijk hart.
. Door Michiel van Hout, overgenomen van www.katholieknieuwsblad.nl
In KN 24 van 2006 (10 maart) bespraken we de traditie van de mozaïekfilm, die leidde tot oscarwinnaars Crash, over cultuurconflicten binnen één stad en Syriana, over de wereldwijde olie-problematiek. In Babel staat het onbegrip tussen culturen over de gehele wereld centraal en doet daardoor aan zijn voorgangers denken. Het zou niet verbazen als Babel bij de volgende oscaruitreikingen ook hoog gaat scoren.
De toren van Babel in Genesis 11 staat voor hoogmoed die God bestraft met taalverwarring en verspreiding. De film heeft dit laatste als thema: communicatieconflicten. De Mexicaanse filmmaker Alejandro González Iñárritu plaatst figuurlijk zo'n toren in deze tijd. De hele wereld is nu tot één stad geworden, maar de globalisering leidt niet tot één taal, waarin iedereen elkaar verstaat.
Vier continenten
Babel vertelt vier verhalen in vier continenten, die door het doorgeven van een jachtgeweer aan elkaar verbonden zijn. In Marokko wordt dit wapen door twee jonge schaapherders gebruikt om jakhalzen te verjagen. Onbedoeld raken ze een Amerikaanse toeriste (Cate Blanchett) in een toeristenbus, die met haar man (Brad Pitt) op reis is om de communicatie binnen hun huwelijk te verbeteren. Het schot wordt verkeerd uitgelegd als een terroristische aanslag en is direct wereldnieuws. Ook de Marokkaanse politie blijkt, door haar gebruik van geweld, moeilijk te kunnen communiceren.
De echtgenoot probeert hulp te zoeken voor zijn zwaargewonde vrouw, maar stuit op onbegrip, niet alleen van de plaatselijke bevolking, maar ook van zijn Amerikaanse medereizigers en ambassade. Hij begint zijn geduld te verliezen, wat de situatie niet ten goede komt.
Een rechercheur in Japan wordt geconfronteerd met een andere vorm van het onvermogen tot communicatie. De puberdochter van de voormalige wapenbezitter is doofstom, waardoor ze onder andere niet weet hoe ze haar ontluikende seksuele gevoelens kan uiten.
Door het ongeluk komen de Amerikaanse toeristen later thuis dan gepland, wat een probleem is voor hun Mexicaanse kinderoppas. Zij wil graag naar de bruiloft van haar zoon in haar geboorteland. Omdat er geen vervanger kan worden gevonden, ziet ze zich genoodzaakt de kinderen mee te nemen. Op de terugweg leidt dat tot een conflict met de douane, die de vrouw als illegaal ontmaskert en het land uitzet.
Méér dan een optelsom
In Babel is al deze miscommunicatie méér dan een optelsom van aangrijpende drama's, door overtuigend spel in de plaatselijke talen (en gebarentaal!) en een intense montage, waarin over ieder beeld lijkt nagedacht. Vooral het einde stemt tot nadenken. Op het moment dat voor alle personages de nood het hoogst is, blijkt de redding nabij. Het loopt voor niemand zo slecht af als de omstandigheden deden vermoeden.
Iñárritu maakt echter niet duidelijk wat daar de reden voor is – die hij wel moet hebben, want een pessimistisch einde zou toch een krachtiger statement over het falen van de moderne communicatie(middelen) leiden? Gelooft hij dan in een mogelijkheid tot verbetering? Heeft hij medelijden met zijn karakters, waardoor hij toch de Voorzienigheid laat optreden: God verspreidt en brengt weer bijeen? Of acht hij een positief einde een betere stimulans om het publiek tot beterschap aan te zetten? Het inleefbare drama geeft geen concrete handreikingen.
Onbegrip
Hierdoor wekt het einde van de film de indruk dat Iñárritu bewust zelf een vorm van miscommunicatie met het publiek in het leven roept. Waar je de connecties tussen de verhalen en de psychologie van de personages door begint te krijgen, daar groeit de verwarring over de oplossing. De toren van Babel krijgt aan het einde pas echt vorm: de film zélf is de toren van Babel, wellicht zelfs het medium film als geheel.
Iñárritu betrekt zijn thema niet alleen op zijn karakters en situaties, maar ook op de manier waarop hij die brengt. Zo kunnen we accepteren dat onbegrip blijft bestaan, maar begrijpen we wel wat hij erover wil communiceren: dat het onbegrip in de communicatie zelf ligt en niet onontkoombaar verankerd ligt in het wezen van de mens. Op die manier kunnen we hoop putten uit het positieve einde zonder de reden daarvan te kennen.
(7.4) [17 stemmen]
REAGEREN
Reageer op deze recensie of plaats je eigen recensie van deze film! (alleen voor geregistreerde bezoekers)
Ben je nog niet geregistreerd? Meld je dan hier aan (gratis). Je ontvangt dan gelijk de
e-nieuwsbrief van BlikOpOneindig, zodat je op de hoogte blijft van nieuwe filmrecensies en artikelen op de site. Ben je al wel
geregistreerd bezoeker, maar heb je nog niet ingelogd? Dan kun je dat hier alsnog doen:
Reactie door Denise de Groot op 11-12-2009 om 10:36:23
Ik ben het eens met onderstaande reacties, maar het duurde wel even voordat de vaart erin kwam. In het begin kon ik moeilijk geconcentreerd blijven.
Reactie door Jan Sonneveld op 17-11-2009 om 09:39:48
Twee scenes blijven me altijd bij: het Japanse meisje op het balkon (wat een schreeuw om liefde in een betonnen wereld!) en de helikopter die Pitt en Blanchett weghaalt uit het Marokkaanse dorp (nabijheid, afstand, angst, verlossing: mooie gelaagde scene).
En dan de muziek. Ontroerend mooi...
Reactie door Jan Wietsma op 17-11-2009 om 08:55:18
Het is al weer enige tijd geleden dat ik deze film gezien heb. Maar ik weet dat ik toenertijd erg onder de indruk was. Vooral het Japanse meisje trok mijn aandacht omdat zij te maken had met een handicap (goed in beeld gebracht) en uit alle macht probeerde bij een wereld te horen die uiteindelijk 'fake' was. Ook deze film nodigt uit om door te spreken.
De omgeving zijn daarnaast erg mooi in beeld gebracht.
Reactie door Tjeerd v.d. Velde op 15-12-2008 om 21:43:26
Babel is een prachtige film met veel ontroerende momenten. Zoals de ontwapenende "liefdescene" die volgt nadat (ontrouwe?) Pitt zijn zwaargewonde vrouw Blanchett op de po helpt voor haar behoefte.
Een verhaal over hoop in een gevallen wereld van zelfzuchtige mensen die het contact met zichzelf en hun medemens waren verloren.
