|
Amélie is een Frans sprookje, dus de lezer is gewaarschuwd. Bij de Fransen kan men lichtheid gemakkelijk verwarren met oppervlakkigheid. En het gefilosofeer, waar Fransen zo dol op zijn, kan weer gemakkelijk verward worden met diepzinnigheid.
Amélie is een film waar je niet te makkelijk en niet te moeilijk over moet doen. Er is teveel rijkdom in de film om deze als oppervlakkig af te doen. En er zit teveel banaliteit in de film om deze als diepzinnig op te hemelen. Het diepzinnige in deze film is het alledaagse, en het rijke in deze film is de enorme creativiteit waarmee het alledaagse tot op het niveau van een fabuleuze gebeurtenis wordt opgepompt.
Geheime wapen achter dit oppompen of pimpen van de werkelijkheid is de fantasie van Amélie. De 'objectieve' werkelijkheid speelt in deze film geen rol. Dit is niet alleen de film over Amélie, maar ook de film van Amélie. Wat we zien is wat zij ziet, en dus krijgt alles een fantastische gedaante. Mierzoete kleuren, romantische taferelen, pratende pasfoto's, pratende lampen, pratende schilderijen. Dat is de fabuleuze werkelijkheid van Amélie. En het ene ziet er nog komischer uit dan het andere. De ernst is uiterst broos in deze film - maar niet afwezig.
Als kind speelde Amélie niet met andere kinderen, noch werd zij door anderen aangeraakt. Amélie moest daarom haar toevlucht nemen tot haar fantasie, en die doet rijkelijk haar werk in de film. Maar dit 'fantastische' blijkt ook een keerzijde te hebben: fantasie houdt afstand, komt nergens aan, speelt alleen vanuit de geest. En ook als de fantasie werkelijkheid wordt, doordat men ernaar handelt, is de kloof niet overbrugd.
Amélie zet haar fantasie graag in om anderen verder te helpen in de liefde. Dat beschouwt zij als haar bestemming, levenslot (destin). Maar het is een fabuleux destin, want ze komt niet verder dan te spelen met de liefde, zonder haar zelf te proeven. Zeker heeft ze het wel opgezocht, die echte liefde, maar een aantal relaties verder bleek de 'fantastische' liefde toch heel wat zoeter en fabuleuzer dan de echte liefde. En dus mag de verbeeldingskracht het zeggen in haar leven. En zo helpt zij ook anderen: spelend vanuit de verbeelding, op veilige afstand van de werkelijkheid.
Het bevorderen van de liefde tussen ánderen is voor Amélie een effectieve manier om zelf buiten schot te blijven. Een tijd gaat het goed, maar dan dringt toch de werkelijkheid binnen in de geest van Amélie: ze wordt verliefd op Nino. Wat nu? Kan de fantasie een verliefde uit de brand helpen? Even kan het, zolang het spel de behoefte aan intimiteit kan overtroeven. Maar langzaam wordt duidelijk dat Amélie om de hete brij heen draait. Wil zij werkelijk de liefde proeven, voorbij de fantasie, dan zal zij zichzélf op het spel moeten zetten, het risico van teleurstelling voor lief moeten nemen, en zélf op de ander moeten afstappen. Alleen een échte zoen brengt uitkomst. Het is de broze schilder Raymond Dufayel die Amélie uiteindelijk het zetje geeft dat zij nodig heeft om uit haar 'fantastische liefde' in de echte liefde te stappen en toch maar de confrontatie met de werkelijkheid aan te gaan.
Le Fabuleux Destin d’Amélie Poulain is een film om vaker te zien.
|
