Emma Watson, Stellan Skarsgard, Katrin Cartlidge, Adrian Rawlings
GENRE
Drama
CV·FILM KIJKADVIES
16
Volwassen thematiek Schokkende beelden Grof taalgebruik Seks / erotiek
BEKEKEN
1918 keer
LEZERSWAARDERING
7.3
(6 stemmen)
(7.3) [6 stemmen]
Breaking The Waves
Een fataal offer
Door Chris de Jong, geplaatst op 01-11-2007
Deze film beschrijft de relatie die de enigszins wereldvreemde – en licht-psychotische – Bess heeft met Jan, een booreilandbewoner. Bess is een jonge vrouw van rond de 20, leeft nog bij haar ouders in een dorpje in Schotland. Ze is lid van een streng protestantse kerk, zo een zonder orgel en, tot de teleurstelling van Jan en zijn vrienden, zonder klokken. Haar beste vriendin is haar schoonzus Dodo die uit Liverpool in Schotland is blijven wonen na de dood van haar man, de broer van Bess.
Tegen het aangekondigde huwelijk van Bess en Jan wordt nogal vreemd aangekeken, vanwege de enorme verschillen: een streng opgevoede Bess met een ongeciviliseerde, geïmporteerde driller. Ook haar zus Dodo bekijkt hem met onverholen argwaan. Maar Bess is overtuigd en moet en zal trouwen. Gespannen volgt de kijker haar op de voet: hoe gaat ze om met de nieuwe relatie? Is ze sterk genoeg om tegenspel te bieden tegen haar partner? Aanvankelijk gaat alles goed, en de zachtheid van Jan voor haar en de souplesse van hem naar haar zus zijn groot. Maar de arbeid roept en hij moet weer voor langere tijd naar het booreiland. Het afscheid doet het ergste vermoeden: die kan dat niet aan, die gaat eraan stuk.
De strijd die ze hierin voert vecht ze voornamelijk uit met God; met vaste regelmaat bidt ze in de kerk. Het uitzonderlijke van haar relatie met God is, dat Hij meteen antwoordt op haar gebed – tenminste, zo beleeft ze dat. Alles wat Hij tot haar zegt formuleert ze zelf, met een donkere stem. Maar wie daarin tot haar spreekt kan net zo goed een of andere stem uit haar eigen innerlijk zijn als 'van hierboven'. De steeds strenger wordende stem drijft haar in het nauw van de ene kant. Van de andere kant is dat een tragisch ongeval dat Jan overkomt: hij breekt zijn nek en raakt verlamt. Weg zonnige toekomst, weg net ontdekte seks.
Jan wil haar de zorg voor hem besparen en als zijn zelfmoordpoging mislukt, spoort hij haar aan de seks maar bij anderen te vinden. Gaandeweg ontstaat bij haar het idee dat die promiscuïteit hem zal redden. De stem vermaant haar, niet een te grote claim op Jan te leggen en hem te durven loslaten. Aanvankelijk kokhalzend neemt ze deze taak op zich. Totaal uit haar kaders losgeslagen spoedt ze haar ondergang tegemoet, ervan overtuigd dat in haar zelfopoffering de redding en genezing van Jan besloten ligt. Uiteindelijk sterft ze een gruwelijke dood, verstoten door haar moeder, uitgespuwd door de kerk, beweend door haar schoonzus en – een wonderbaarlijk genezen Jan. De film eindigt met de door haar zo node gemiste klokken, die haar boven haar zeemens'graf, mijlen uit de kust – out of the blue – de overwinning toeluiden.
Zelfs zonder de beelden is dit een behoorlijk aangrijpend en meeslepend verhaal. Wat de aanblik nog indringender maakt is het fenomenale spel van de acteurs, met name van Emily Watson als de onschuldige, hartelijke en aandoenlijke Bess. Verder is de manier van cameravoering ongebruikelijk; van begin tot eind komt er geen statief aan te pas, alles wordt vanaf de schouder gefilmd. Het effect is, naast het gevoel er met de neus bovenop te staan, dat de karakters als bootjes op de golven van het noodlot dansen – als om de onvermijdelijkheid van de ontwikkelingen te onderstrepen. De verschillende episodes in de film worden gescheiden door shots van het Schotse landschap, maar dan ingekleurd als bij een oude ansichtkaart. Popmuziek uit de jaren 70 omlijst het plaatje.
Het is niet simpel deze film in een paar zinnen te karakteriseren. Zoals gezegd, er wordt erg goed geacteerd, de beelden zijn fraai en het verhaal is boeiend; de prijs van het filmfestival in Cannes en de Félix zijn terecht.
Maar. Maar. Dat betreft dan allemaal de vorm. De thema's die in de film ter sprake komen zijn te zwaar om de bespreking bij de vorm te laten. Een vrouw offert haar leven op voor de genezing van haar man, omdat (haar) god haar dat opdraagt. En offer betekent hier vrij letterlijk: slachtoffer. Er is niets cleans aan. Laat het zo zijn dat de regisseur oprecht van plan was te laten zien dat een goed(bedoeld) leven uiteindelijk beloond zal worden, de manier waarop die beloning vanuit de eeuwigheid wordt getoond heeft meer weg van een grap. Was de film met de begrafenis van Bess met de terloopse verwijzing naar Jan’s genezing geëindigd dan had je als kijker nog het idee gehad dat je serieus wordt genomen, en dat de pijn die je voelt bij het kijken naar de film en de arme Bess gerespecteerd wordt. Maar zo’n campy slot overtuigt van geen kant. En je begrijpt dat onze Heer zo bescheiden te werk ging met zieken en armen. Schreeuwen op straat overtuigt niet (vgl. Jesaja 42,2), een kleine hint, een vluchtige bries in je gezicht des te meer. Ik ben sindsdien erg voorzichtig naar deze regisseur geworden: wat doet hij met mijn gevoelens…
Een eerdere versie is verschenen in Goed Bekeken, een cahier van ICS over films
(7.3) [6 stemmen]
REAGEREN
Reageer op deze recensie of plaats je eigen recensie van deze film! (alleen voor geregistreerde bezoekers)
Ben je nog niet geregistreerd? Meld je dan hier aan (gratis). Je ontvangt dan gelijk de
e-nieuwsbrief van BlikOpOneindig, zodat je op de hoogte blijft van nieuwe filmrecensies en artikelen op de site. Ben je al wel
geregistreerd bezoeker, maar heb je nog niet ingelogd? Dan kun je dat hier alsnog doen:
Reactie door Jan Teekens op 23-03-2009 om 11:45:33
Wow! wat een heftige film, na het kijken ervan bleven mijn vrouw ik verdrietig, overweldigd en verslagen zitten. Deze film geeft veel stof tot nadenken.....
