Michael Cimino, Deric Washburn, Louis Garfinkle, Quinn K. Redeker
HOOFDROLLEN
Robert De Niro, John Savage, Christopher Walken, Meryl Streep,
GENRE
Oorlog, Drama
CV·FILM KIJKADVIES
16
Enkele geweldscènes Grof taalgebruik Schokkende beelden Volwassen thematiek
BEKEKEN
1898 keer
LEZERSWAARDERING
8
(5 stemmen)
(8) [5 stemmen]
The Deerhunter
Geweld en thuiskomst
Door Bart Cusveller, geplaatst op 04-04-2007
Na die heerlijk optimistische jaren na de tweede wereldoorlog werd Amerika stilgezet door de mislukking van de Vietnamoorlog. Bruisende, vrolijke films werden dan ook afgelost door langzame, bedachtzame en kritische films als The Deerhunter. Een Oscarwinnaar die veel meer is dan een verhaal over Amerikaanse geschiedenis.
Typisch zo’n film die met een beetje verstand geconsumeerd moet worden. Zware kost. Voor veel kijkers zal de rolprent al gauw hard en grof lijken. Dat ligt ook aan de oppervlakte in taal en beeld. Maar bij nader toezien is het een zoektocht naar iemands ziel, iemands hart.
‘This is this’
Het verhaal is opgespannen tussen twee momenten waarop de hoofdpersoon, Michael, op hertenjacht gaat. Tussen de eerste en tweede keer voltrekken zich gebeurtenissen waardoor de manier verandert waarop hij in het leven staat. Aan de vooravond van hun vertrek naar het front in Vietnam ontmoeten we een groep vrienden in een grauw industriestadje. Ze vieren de bruiloft van een van hen, Steven. De scènes van de bruiloft beslaan de eerste drie kwartier van de film. Er wordt niks uitgelegd – het zijn allemaal mensen die niet goed onder woorden brengen wat ze voelen en denken – maar we komen heel wat te weten. Er zijn signalen dat het ongeluk voor Steven is voorbestemd. We zien Michael een beetje apart staan. Hij is een beetje een ‘control freak’. Mannelijkheid is heel belangrijk. Hij lijkt een oogje te hebben op Linda, de vriendin van zijn beste vriend Nick. Dat is een meer gevoelige figuur. Hij houdt van de bomen in de bergen. De acteurs Robert De Niro, John Savage, Meryl Streep en Christopher Walken (Oscar voor beste mannelijke bijrol) zijn bijzonder, de muziek, de beelden en de indringende lengte van de film doen de rest.
Na afloop van de bruiloft gaan de vrienden in de majestueuze bergen van Pennsylvania een laatste maal op hertenjacht. Een gewelddadige sport. Michael heeft zijn zaakjes voor elkaar en vertelt zijn vrienden hoe het hoort: “One shot”. Het is bijna een geloofsbelijdenis, een levenshouding waar hij heilig in gelooft. Terwijl we liturgische koormuziek horen laat hij zien: mannen moeten aanleggen, richten en met een schot raakschieten. Het is zijn hemel, zijn spiritualiteit. Een kogel is een kogel. De consequenties hiervan zijn duidelijk: wie dat niet doet (of kan of wil) valt af. Het is de manier waarop pioniers Amerika in bezit namen, het is het cowboyethos dat ook in Vietnam zal worden nageleefd. De eerste twijfels zijn echter ook reeds gezaaid. Michael is voor anderen bijna niet te begrijpen. Zijn vriend Nick geeft er niet zoveel meer om. En: Michael weet eigenlijk niet goed of het nu ook zo werkt in de liefde. Moet hij zomaar bezit nemen van Nick’s vriendin?
‘One shot’
Volkomen overrompelend worden we opeens verplaatst naar het front in Vietnam. In de hel van alle oorlogsgeweld worden Michael, Nick en Steve gevangen genomen. De noord-Vietnamezen mishandelen hun gevangenen door hun Russisch roulette te laten spelen: een enkele kogel gaat in de cilinder van een revolver en de bewakers sluiten weddenschappen af welke gevangene de kogel het eerst door zijn hoofd zal jagen. Wanneer onze vrienden aan de beurt zijn is de spanning bijna niet te harden. “One shot” wordt hier tot zijn uiterste doorgevoerd: geweld kan een sadistisch spelletje worden en verliezen betekent de dood.
Michael houdt zijn verstand bij elkaar en weet met Nick en Steve te ontsnappen. Nick is de mentale instorting nabij en Steve is lichamelijk gebroken. Maar ze raken elkaar kwijt. Nick verdwijnt in de duistere krochten van het nachtleven in Saigon, Steve gaat naar een veteranenhospitaal in Amerika. Michael keert naar huis terug. Hij heeft de gruwelijke consequenties van zijn eigen wereldbeeld gezien – geweld heeft niks sportiefs – en moet een nieuwe oriëntatie vinden. Ook de aansluiting met Nick’s vriendin lukt niet echt. Dat is het moment waarop hij voor de tweede keer in de film op jacht gaat. Als hij een prachtige schietkans krijgt, mist hij het hert opzettelijk en brult: “Okay!” Het is het moment waarop hij ontdekt dat geweld in zijn eigen ziel huisde en dat hij de keus heeft om zich naar andere waarden te richten: liefde voor zijn vrienden, ook als ze verliezers zijn.
‘Come home’ Michael besluit in het naspel van de oorlog terug te keren naar Saigon om Nick te zoeken. Hij vind hem, volkomen van de wereld, in een soort illegaal casino waar men kan wedden op Russische roulette. Opnieuw zien we een verdorven variant van het “One shot”-principe. Geweld wordt nu ingezet voor geldelijk gewin en voor verliezers resteert opnieuw alleen de dood. Nick is daar een van de topspelers geworden die keer op keer overleeft. Michael dringt maar niet tot Nick door en ziet zich genoodzaakt om zich in te schrijven voor een rondje roulette tegen Nick. Langzaam daagt het weer: de vrienden thuis, het jagen in de bergen, de bomen. Ze maken weer de klik als Nick zegt “One shot” en vervolgens de kogel door zijn hoofd schiet. Een van de meest hartverscheurende scènes die ik in films heb gezien is Michael die met een bebloed hoofd in zijn handen uitschreeuwt “Nicky!”. Alleen Michael Corleone die het uitschreeuwt als zijn dochter wordt neergeschoten aan het eind van The Godfather III komt in de buurt.
Een oorlogsfilm over spiritualiteit. Een zoektocht naar de ziel van gewone mensen die kracht verheerlijken. En het keerpunt dat juist temidden van het geweld het veeleer de liefde voor het zwakke is (en zijn we dat niet allemaal?) die ons leven menselijk maakt.
(8) [5 stemmen]
REAGEREN
Reageer op deze recensie of plaats je eigen recensie van deze film! (alleen voor geregistreerde bezoekers)
Ben je nog niet geregistreerd? Meld je dan hier aan (gratis). Je ontvangt dan gelijk de
e-nieuwsbrief van BlikOpOneindig, zodat je op de hoogte blijft van nieuwe filmrecensies en artikelen op de site. Ben je al wel
geregistreerd bezoeker, maar heb je nog niet ingelogd? Dan kun je dat hier alsnog doen:
