De filmcritici van CV•Film stelden een Top 148 samen van ‘Most Redeeming Movies’ . Hier vind je beknopte typeringen van de tien hoogste noteringen in deze Critic's Choice.
1
Magnolia Paul Thomas Anderson, 1999
Magnolia is een groots project, waarbij je in drie uur maar liefst negen hoofdpersonages volgt. Hun levens zijn, met talloze subplotjes, ingenieus met elkaar verweven. Gaandeweg blijkt elk van hen te worstelen met een verleden: een afwezige vader, een jeugd als wonderkind, een verslaving. ,,Jij mag dan klaar zijn met je verleden, het verleden is niet klaar met jou’’, is een oneliner die herhaald wordt. Terwijl je als kijker wordt geconfronteerd met intrigerende vragen naar het bestaan van toeval en noodlot, dringt de noodzaak van vergeving en verzoening zich op. Maar ook het menselijke onvermogen hiertoe.
Plotseling vinden er dan twee min of meer ‘magische’ ingrepen plaats, waarop de film even stilstaat. De eerste keer zingen de hoofdpersonages mee met een lied, Wise Up, hoewel elk alleen en opgesloten. De tweede keer vallen er – als een oudtestamentische Goddelijke ingreep – kikkers uit de lucht. Heel voorzichtig vindt dan een omslag plaats in hun levens, en een begin van verzoening.
2
Le Fabuleux Destin d' Amélie Poulain Jean-Pierre Jeunet, 2001
De kleine Amélie Poulain groeit op met een ernstig gebrek aan liefde en aandacht. Haar vader raakt haar nooit aan en haar moeder komt terecht onder een zelfmoordenaar die van een toren springt. Daarom sluit Amélie zich op in haar eigen droomwereld.
Dan besluit ze op een dag dat haar roeping het brengen van geluk is in de sombere levens van mede-Parijzenaars. Ze dwarrelt door de straten, brengt geliefden bij elkaar en vrolijkt droefgeestige buren op. Ze troost haar weduweconciërge, manoeuvreert een sigarettenverkoopster in een liefdesrelatie en stuurt haar vaders tuinkabouter op wereldreis. Naïviteit wordt doorgaans hard afgestraft in een cynische wereld, maar niet hier. Alleen haar eigen geluk verwaarloost ze, totdat ze een fotoalbum vindt vol verscheurde foto’s. Dat album leidt haar uiteindelijk naar de man van haar dromen. Een opvallend lichtvoetige en troostrijke film, die zich weigert neer te leggen bij cynisme: overwin het kwade door het goede.
3
The Matrix Trilogie Larry & Andy Wachowski, 1999/2003/2003
The Matrix is een flitsende sciencefictiontrilogie, die echter wemelt van de religieuze verwijzingen. De trilogie vertolkt het postmoderne levensgevoel, waarbij opvalt dat de makers niet kiezen voor een volledig relativisme, maar voor geloof in het bestaan van een hogere waarheid. Het verhaal draait om het vinden van je echte identiteit en het verlangen naar werkelijke vrijheid, en daar blijkt zelfs een messias voor nodig.
Niet dat daarmee gesuggereerd kan worden dat de eclectische trilogie ‘christelijk’ zou zijn. In twee artikelen op CV•Film (The Matrix reformed) gaat Bart Cusveller uitvoerig in op de levensbeschouwing van The Matrix. In Neo’s onderhandeling met de machines aan het einde van het laatste deel lijkt een appèl op een hogere orde te schuilen, een ‘deep magic’ (C.S. Lewis) waarop de wereld gegrondvest is. Een orde waarin leven beter is dan de dood, trouw beter dan verraad, liefde beter dan haat, en hoop beter dan wanhoop. De makers van de films houden de mogelijkheid van een christelijke interpretatie open – maar nadrukkelijk ook niet meer dan dat.
4
The Godfather Trilogie Francis Ford Coppola, 1972/1974/1990
Francis Ford Coppola toont in de legendarische Godfather-trilogie het morele verval van Michael Corleone, die eens vastbesloten is om eerlijk en oprecht te leven, maar gegrepen wordt door de duisternis van de maffia en uitgroeit tot de verpersoonlijking van het kwaad. Ongewild spoken de woorden van Paulus door je hoofd: het goede dat ik wil, dat doe ik niet, en het kwade dat ik niet wil, dat doe ik.
De Godfather-films zeggen ons iets over de wereld waarin wij leven, waarin goed en kwaad met elkaar strijden. Maar de films zeggen ook iets over onszelf. We kunnen het kwaad niet alleen in de buitenwereld lokaliseren en proberen af te weren. Het kwaad huist ook in onszelf. Zelfs in onze pogingen het goede te doen, doen we kwaad. Een vicieuze cirkel waar we niet alleen op eigen kracht uitkomen, maar waarvan we onze redding buiten onszelf moeten zoeken. The Godfather zet ons op een zoektocht naar verlossing van het kwaad in onszelf.
5
The Lord of the Rings Trilogie Peter Jackson, 2002/2003/2004
Dit overweldigende filmspektakel, gebaseerd op de boeken van de christelijke auteur J.R.R. Tolkien, kan alleen maar echt begrepen worden tegen de achtergrond van de Bijbel. In zijn Brieven zegt Tolkien uitdrukkelijk: ,,In The Lord of the Rings gaat het conflict in de kern niet over ‘vrijheid’, hoewel dat er natuurlijk bij betrokken is. Het gaat over God, en over zijn uitsluitende recht op goddelijke eer. Wat de Boze aanwakkert, is het verlangen naar goddelijke macht, willen zijn als God, kennende goed en kwaad. Het verderf dat in de wereld is door de begeerte: dat is de Ring. Het Oog van Sauron is niet alleen dat je zélf weet hebt van goed en kwaad, maar dat het Kwaad jou in z’n greep krijgt.’’
De trilogie vertelt het verhaal van de goede schepping die wordt bedreigd door die kwade macht, waarbij schepselen niet bestand blijken tegen de zuigkracht van de zonde. De komst van een ‘kind’ moet redding brengen door zich op te offeren voor de wereld. En natuurlijk is er de belofte van een nieuwe koning, die in vrede zal regeren.
6
Lost in Translation
Sofia Coppola, 2003
Sofia Coppola – inderdaad, dochter van – toont een actueel wereldbeeld, waarin mensen zich van alle mogelijke luxe kunnen voorzien en de hele wereld over kunnen reizen, zonder geluk te vinden. De tragiek van die leegte wordt pas helder naast iets wat wél betekenis heeft: echt menselijk contact. In dit geval contact tussen een meisje en een dertig jaar oudere man, dat inderdaad zou kunnen leiden tot een verhouding. De kracht van de film is dat dit níet gebeurt, ook al voelen Bob en Charlotte zich duidelijk romantisch tot elkaar aangetrokken. En ze laten zich niet in de eerste plaats tegenhouden door een hoogstaande moraal. Nee, het lijkt wel alsof de hoofdpersonen, in zo’n lege, kunstmatige omgeving, schrikken van de puurheid van hun plotselinge vriendschap. In elkaar vangen Bob en Charlotte een glimp op van hoe de wereld eigenlijk is bedoeld. Dat ze daar zo voorzichtig mee omgaan, toont aan dat ze beseffen hoe kostbaar dat is.
7
Eternal Sunshine of the Spotless Mind
Michel Gondry, 2004
Eternal Sunshine draait om de introverte Joel en de uitbundige Clementine, die elkaar leren kennen op een feestje, verliefd worden en al snel gaan samenwonen. Op den duur leveren hun botsende persoonlijkheden steeds meer irritaties op. Na een heftige ruzie stuit Clementine op het curieuze bedrijfje Lacuna, waar vervelende herinneringen uit het geheugen kunnen worden verwijderd. Impulsief als ze is, besluit ze haar hele relatie met Joel te laten wissen. Joel is radeloos als hij erachter komt en ziet geen andere uitweg dan zelf ook de procedure te ondergaan. Wat volgt is een kijkje in Joels hoofd, terwijl de herinneringen aan Clementine stuk voor stuk worden verwijderd. Eerst passeren de ruzies, maar dan ook de mooie momenten en al slapend komt Joel tot het besef dat hij die herinneringen helemaal niet kwijt wil.
De film gaat over menselijk onvermogen en over de angst om kwetsbaar te zijn. Maar ook over het diepe menselijke verlangen om gekend en geliefd te zijn, en je onvoorwaardelijk geaccepteerd te weten door die ander.
8
Bruce Almighty
Tom Shadyac, 2003
Bruce is een egocentrische televisieverslaggever die zo veel op God loopt te schelden dat God besluit in te grijpen. Om hem een lesje in nederigheid te leren, ‘leent’ God Bruce een week lang zijn almacht. Dat leidt aanvankelijk tot (komische) zelfzuchtige taferelen, maar gaandeweg leert Bruce een aantal wijze lessen, terwijl God achter de schermen de touwtjes stevig in handen houdt.
Veel christenen zullen niet staan te juichen om de combinatie van banale grappen en serieuze theologie, maar Bruce Almighty is lang niet zo smakeloos als misschien zou worden verwacht. Interessant is hoe Bruce tijdens het leerproces moet toegeven hoe weinig hij weet en hoe weinig hij kan. Het accepteren van Gods plan voor zijn leven is uiteindelijk geen moeilijke opgave, maar eerder een opluchting.
Naast de nederigheid van Bruce zien we ook Gods eerlijkheid over al Bruce’ fouten, en tegelijkertijd ook zijn persoonlijke en liefdevolle inspanning om Bruce de betekenis van echte liefde te leren kennen.
9
Festen
Thomas Vinterberg, 1998
Festen, van de Deense regisseur Thomas Vinterberg, staat te boek als klassieker, alleen al omdat het de eerste film is die gemaakt werd volgens de strenge Dogma95-regels, die er vooral voor zorgen dat de film ongekunsteld en daardoor realistisch overkomt, bijna als een homevideo. De thematiek – zelfmoord en incest en het mechanisme van verzwijging en ontkenning – komt daardoor des te harder aan.
Aanvankelijk lijkt Festen een conventioneel verhaal te vertellen: in een landhuis komen familieleden samen om de zestigste verjaardag van de welgestelde Helge Klingenfelt te vieren. De man heeft twee zoons en een dochter. De oudste zoon Christian was de helft van een tweeling, maar zijn tweelingzus heeft twee maanden voor het feest zelfmoord gepleegd. Tijdens het weekend broeit er dan ook van alles, dat koste wat het kost onuitgesproken moet blijven. Maar wat in de duisternis van het hart blijft, zal onherroepelijk voortwoekeren. Uiteindelijk wordt alles in het licht gebracht.
10
Apocalypse Now
Francis Ford Coppola, 1979 (Redux: 2002)
Jawel, nogmaals Coppola, en ook dit is een legendarische film. Apocalypse Now is losjes gebaseerd op het boek Heart of Darkness (1902) van Joseph Conrad, die wilde tonen dat onder een dun laagje beschaving de ware aard van de mens loert: geneigd tot alle kwaad. Ook de film handelt over de strijd tussen goed en kwaad in het menselijk hart en speelt zich af tegen de achtergrond van de Vietnamoorlog.
Coppola behandelt klassieke thema's als menselijke overmoed (hybris) en loutering, maar ook de waanzin van oorlog. De film begint als een nuchtere en realistische oorlogsfilm, maar gaat geleidelijk aan over in een surrealistisch verhaal van zelfontdekking en ontluistering. De film reikt veel verder dan alleen maar een aanklacht tegen oorlog, zoals zo veel andere oorlogsfilms. De film legt het kwaad bloot dat in ons eigen hart huist en toont de consequenties van de nietzscheaanse filosofie van de übermensch, die meent zijn eigen moraal te kunnen stellen.
Met dank aan Bart Cusveller, Rick de Gier, Lammert Kamphuis, Robb Ludwick, Henk Medema en Reinier Sonneveld (zie hun besprekingen elders op CV•Film).
REAGEREN
Reageer op deze recensie of plaats je eigen recensie van deze film! (alleen voor geregistreerde bezoekers)
Ben je nog niet geregistreerd? Meld je dan hier aan (gratis). Je ontvangt dan gelijk de
e-nieuwsbrief van BlikOpOneindig, zodat je op de hoogte blijft van nieuwe filmrecensies en artikelen op de site. Ben je al wel
geregistreerd bezoeker, maar heb je nog niet ingelogd? Dan kun je dat hier alsnog doen:
Reactie door Johan ter Beek op 07-02-2008 om 11:00:17
Top 10 "vervloekte" fims: films waarbij het "kwaad" overwint, maar waar je weet dat het fout is... heeft toch iets verlossend...
Mijn "vervloekte" top 3:
1) Matchpoint (2005) - Woody Allan
Hoofdrollen: Scarlet Johansson, Jonathan Rhys Meyers.
Geweldige film waarin het lot beslist dat het kwaad, het overspel en de moord onbestraft blijft. Zeer verrassend en filmtechnisch volmaakt. Een must.
2) He loves me, he loves me not (2003) - Laetitia Colombani
Hoofdrol: Audrey Tautou
Angelique heeft een affaire met een succesvolle arts maar wordt misbruikt. Althans, dat denk je...
3) Seven
Die ken je natuurlijk wel.
Reactie door Johan ter Beek op 07-02-2008 om 10:33:40
Mooie lijst. Veel top films. Super.
Natuurlijk mis ik ook een film: "FightClub" van David Fincher.
Beste rol Edward Norton en Brad Pitt ooit (beter dan Amarican History X of Seven). Met leuke bijrol van Meat Loaf en Helena Bonham Carter.
In deze film word de consument letterlijk gek van zijn eigen dwangneuroses en ontwikkelt een alter-ego die alles is wat hij zou willen zijn. Dwang van aanpassing versus losgeslagen vrijheid. Modernisme versus PoMo. Dit is een top10 film. Ideaal psychologenvoer en Emergers kick.
Voor de FightClub kenners: heb je de verborgen frames al ontdekt?
Succes met kijken.
Reactie door Gerard Bredewold op 06-02-2008 om 20:18:13
Ik wil graag stemmen op The Matrix, maar die zie ik niet in de lijst van de Reader's Choice...
Hoe kan dat?
Groeten, Gerard
Reactie door F J op 06-02-2008 om 14:39:56
beste Steven Heijstek,
het advies heb ik al opgevolgd.
ik vind de keuzes die gemaakt zijn vooral erg interressant. Ik hoop niet veroordelend te zijn overgekomen.
Het blijkt maar weer eens hoe verschillend een film kan worden opgevat en hoe lang erover ´geruzied´ kan worden. dat vind ik wel erg leuk om te doen. ik vind het jammer dat er weinig plek lijkt te zijn om de keuzes te verantwoorden. ik had graag gelezen waarom mensen The Apostle kozen, dan kan erover gediscussieerd worden.
net als je punt over Dogville overigens. voor de helderheid: ik vind het een erg goede film, maar weinig redeemend. het probleem dat ik met die film heb is dat er aan het eind geen uitkomst is. Er word wraak genomen, dat ik als kijker tot mijn schrik overigens volledig goedkeurde, maar geen enkele teken van genade. dat is toch niet erg gereformeerd. het begin is er, maar dan stopt het. verlossing is al helemaal geen thema.
maar goed. ik wacht rustig de stemming af en hoop dat the apostle van zijn troon gestoten wordt ;-)
Reactie door Steven Heijstek op 06-02-2008 om 10:30:29
Beste F J (en anderen)
Zoals je bij de uitleg van 'redeeming' kan vinden gaat het er niet om wat voor boodschap de filmmaker er in wilde leggen, maar juist om de boodschap die de kijker er in vindt. Zo is bij 'The Apostle' de boodschap van Robert Duvall vaag en zeker niet duidelijk, maar veel christenen (incluisief mijzelf) vinden er voor hen een belangrijke boodschap in. De boodschap dat met ook na vergeving zonden nog steeds gevolgen hebben, die je ook moet dragen. Dat hoor je niet vaak van de preekstoel en is daarom het waard om over na te denken.
Het andere voorbeeld wat je noemt, 'Dogville' is misschien nihilistisch van vorm, maar de boodschap zou ik oer-gereformeerd willen noemen. Iedereen is schuldig en verdient de dood. Voor mensen een (te)harde boodschap maar ik denk dat het evangelie daar begint.
Maar gelukkig is het de bedoeling van de 'readers choice' dat ieders mening zijn weerklank krijgt in de lijst. Mijn advies: stem!
Reactie door Pieter Gorissen op 05-02-2008 om 14:05:37
Helaas zit Amores Perros er ook niet bij...
Reactie door Gerjan Huisman op 04-02-2008 om 20:25:17
Ik mis The Shawshank Redemption in de lijst.
Reactie door F J op 04-02-2008 om 16:04:43
inderdaad, erg mooi, verrassend ook zo nu en dan. Bruc almighty had ik niet verwacht. in de top 148 miste ik Das leben der anderen, terwijl topnihilisitsche films als dogville wel erin vermeld waren, verrassend.
overigens verbaas ik me over de keus bij de readers choice tot nu toe van the apostle. kiezen mensen voor die film omdat Duvall evangelische dingen roept en mensen dus denken dat duvall dat ook echt vindt? hij speelt een behoorlijk dubieuze rol in idem film. hij verwoord zijn verleden door een geflipte southern dominee te spelen, hoe kan zo'n film redeeming zijn? ik begrijp het echt niet. hoe dan ook, de stemming is nog niet voorbij...
Reactie door Peter Tuin op 01-02-2008 om 20:00:10
Mooie top 10. Is het toevallig dat ik ze alle 10 in de kast heb staan?
Ik mis er nog wel een paar essentiële, dus ik ga nog snel even stemmen bij de `reader's choice'...
